علائم بیشفعالی در بزرگسالان یکی از موضوعات مهمی است که کمتر به آن توجه میشود. بسیاری تصور میکنند این اختلال فقط در کودکان وجود دارد، اما واقعیت این است که بزرگسالان هم ممکن است با نشانههای ADHD زندگی کنند. این علائم میتواند روی شغل، تحصیل و روابط تأثیر بگذارد. در این مقاله دربارهی نشانههای بیشفعالی در بزرگسالان و راههای درمان آن صحبت میکنیم.
بیشفعالی یا اختلال نقص توجه در بزرگسالان چیست؟
بیشفعالی و نقص توجه در بزرگسالان یکی از اختلالهای شایع روانی است که ریشه در کودکی دارد. پژوهشها نشان میدهد حدود ۳ تا ۵ درصد کودکان دچار این مشکل هستند و در صورت عدم درمان، علائم آن تا بزرگسالی باقی میماند.
بیش از ۶۰ درصد از کودکان بیشفعال بدون درمان وارد بزرگسالی میشوند. همین موضوع باعث میشود فرد در بزرگسالی همچنان با مشکلاتی مثل کمبود تمرکز، بیقراری و رفتارهای تکانشی درگیر باشد.
علتهای بروز بیشفعالی چیست؟
پژوهشها علت قطعی ADHD را مشخص نکردهاند، اما عوامل زیر نقش مهمی در به وجود آمدن این مشکلات دارند: کاهش سطح دوپامین در مغز که باعث بروز مشکل در تمرکز و کنترل رفتار شده یا تفاوت در ساختار مغز که منجر به کاهش ماده خاکستری و ضعف در تصمیم گیری می شود.
مسائلی از قبیل وراثت و ژنتیک که با نشانه سابقه بیش فعالی در خانواده بررسی می شود یا قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی مانند سرب ، سموم مختلف ، مصرف الکل یا دخانیات در بارداری نیز می تواند باعث بروز بیش فعالی شود.
علائم بیشفعالی در بزرگسالان چیست ؟
علائم ADHD در بزرگسالان با کودکان تفاوت دارد. برخی از مهمترین علائم بیشفعالی در بزرگسالان عبارتند از: نقص توجه و تمرکز، مشکلات حرکتی و روانی، رفتارهای تکانشی و بدون تفکر، مشکل در روابط بین فردی، بینظمی، ناهمانگی در شغل و تمرکز بیش از حد است. در ادامه، هر کدام از این نشانهها را توضیح میدهیم.
نقص توجه و تمرکز
فردی که از اختلال نقص توجه رنج میبرد، نمیتواند برای طولانی مدت روی کار مشخصی تمرکز کند. مثلاً، درس خواندن و کارکردن به مدت ۴ تا ۶ ساعت برای این افراد مشکل است. دانشجویی که ADHD دارد، حین درس خواندن، رؤیاپردازی میکند یا خیلی زود حواسش پرت میشود.
بهعلاوه، مشکل عدم توجه و تمرکز باعث میشود که فرد مدام وسایلش را گم کند یا دنبال وسایلش بگردد. معمولا افراد مبتلا به ADHD در پیدا کردن وسایلی مثل کلید، سوئیچ، خودکار و کیف پول و به خاطر سپردن محل نگهداری آنها مشکل دارند.
بیقراری و مشکلات حرکتی
یکی از علائم بیش فعالی در بزرگسالان، بیقراری هنگام نشستن و ایستادن است. افرادی که بیش فعالی دارند، نمیتوانند ساعتهای طولانی در جلسه ای کاری یا کلاس بنشینند و احساس بیقراری میکنند. بیقراری این افراد،خودش را در حرکت دادن تکانشی دست یا پا نشان میدهد.
رفتارهای تکانشی بدون تفکر
افراد بیش فعال، بدون مقدمه و بدون فکر کردن به عواقب کارشان یا حرف هایشان، شروع به حرف زدن میکنند، تصمیمگیری های عجولانه مانند ازدواج سریع و بدون فکر، استعفا دادن از محل کار یا طلاق عجولانه میتواند از جمله علائم بیش فعالی در بزرگسالان باشد. این افراد معمولا در بحرانها و موقعیتهای مهم زندگی، بدون فکر کردن تصمیم میگیرند و ممکن است در آینده پشیمان شوند.
تمرکز بیش از حد
فرد بیش فعال دوست ندارد روی کارهایی که به آنها علاقهای ندارد، تمرکز کند؛ به همین دلیل تمام هوش و حواسش را روی کارهای محبوبش میگذارد و در آنها غرق میشود. مثلاً ساعتها کتاب میخواند، فیلم میبیند یا بازی میکند. این رفتار ممکن است برای آنها مشکل ایجاد کند. برای مثال، دانشجویی را در نظر بگیرید که در روزهای آخر امتحان به جای درس خواندن، نقاشی میکشد یا موسیقی تمرین میکند.
مشکلات در روابط اجتماعی
علائم بیش فعالی در روابط اجتماعی مثل روابط عاطفی، رابطهٔ فرد با پدر و مادر و رابطهٔ شغلی و حرفهای هم خودش را نشان میدهد. کسی که اختلال نقص توجه دارد، ممکن است با حرفها و شوخیهای نسنجیده، دوستان و اطرافیانش را ناراحت کند.
به علاوه، فرد بیش فعال در به خاطر سپردن تاریخهای مهم هم مشکل دارد. بنابراین، نباید از او انتظار داشته باشید که تاریخهای تولد یا سالگردها را دقیقا به یاد داشته باشد. همچنین، بعضی از کسانی که مبتلا به ADHD هستند، بیثباتی هیجانی دارند. یعنی ممکن است تعهد به داشتن یک رابطه عاطفی طولانی مدت آنها را خسته و فرسوده کند. به بیان دیگر، این افراد به دنبال تنوع و تجربههای متفاوت هستند.
درمان و تشخیص بیشفعالی در بزرگسالان
خبر خوب این است که درمان بیشفعالی در بزرگسالان امکانپذیر است. اولین گام، مشاوره با روانشناس و انجام تستهای تشخیصی است. بسته به شرایط، روشهای زیر میتواند موثر باشد:
ورزش منظم و تغذیه سالم
پیشنهاد میکنیم که برای تخلیهٔ انرژی، ورزش کنید و از رژیم غذایی مناسبی استفاده کنید. ورزش کردن ذهن شلوغ شما را آرام میکند و باعث آرامش بدن میشود. بهعلاوه، بعضی از مواد غذایی مثل مواد قندی و قهوه سطح هیجان و آدرنالین بدن شما را افزایش میدهند و برای افراد بیش فعال مناسب نیستند.
تمرین مدیریت زمان
اگر به تشخیص مشاور، بیش فعالی دارید، یعنی باید بیشتر از بقیه برای مدیریت زمان و اولویتبندی کارها تمرین کنید. سعی کنید برای کوچکترین کارها مثل تماس با استاد یا پزشک و تعیین زمان قرار ملاقات با دوستان موعد زمانی مشخصی در نظر بگیرید. برنامهها و اپلیکیشنهای مدیریت زمان میتوانند در این مسیر به شما کمک کنند.
استفاده از پرسشنامه طرحواره یانگ – فرم کوتاه
یکی از ابزارهای معتبر برای بررسی الگوهای فکری و هیجانی افراد، پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ-SF) است. این تست میتواند به روانشناس کمک کند تا ریشههای فکری و هیجانی مشکلات شما را بهتر شناسایی کند و ارتباط آن با بیشفعالی و نقص توجه در بزرگسالان مشخص شود. اجرای این پرسشنامه معمولاً به صورت آنلاین انجام میشود و نتایج آن پایهای برای انتخاب رویکرد درمانی مناسب خواهد بود.
مشاوره و رواندرمانی
علائم بیشفعالی در بزرگسالان شامل کمبود توجه، بیقراری، رفتارهای تکانشی، تمرکز بیش از حد و مشکلات روابط اجتماعی است. این علائم اگر کنترل نشوند، کیفیت زندگی فرد را کاهش میدهند.
خبر خوب اینکه راههای مختلفی برای درمان بیشفعالی در بزرگسالان وجود دارد. انجام تستهایی مثل پرسشنامه طرحواره یانگ – فرم کوتاه و استفاده از مشاوره آنلاین برای درمان بیشفعالی میتواند نقطه شروع مناسبی باشد.
جمعبندی
نشانههای بیشفعالی در بزرگسالان شامل کمبود توجه، بیقراری، رفتارهای تکانشی، تمرکز بیش از حد و مشکلات روابط اجتماعی است. این علائم اگر مدیریت نشوند میتوانند زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهند.
با این حال، راههای مختلفی برای درمان بیشفعالی در بزرگسالان وجود دارد. انجام تستهایی مانند پرسشنامه طرحواره یانگ – فرم کوتاه و همچنین استفاده از مشاوره آنلاین برای درمان بیشفعالی میتواند نقطه شروع خوبی باشد. مدیریت این اختلال ممکن است زمانبر باشد، اما کیفیت زندگی شما را به شکل قابل توجهی بهبود میدهد.
سؤالات متداول
چه زمانی برای درمان بیش فعالی در بزرگسالان باید به روانشناس مراجعه کنید؟
اگر بیشتر از ۶ ماه است که در حال دست و پنجه نرم کردن با علائم اختلال نقص توجه هستید و این علائم جنبههای مختلف زندگی شما را تحت تأثیر قرار دادهاند، باید به روانشناس و مشاور مراجعه کنید.
آیا همهٔ مبتلایان به اختلال نقص توجه به درمان دارویی احتیاج دارند؟
خیر. درمان دارویی برای درمان ADHD در بزرگسالان فقط با تشخیص روان پزشک انجام میشود.
مهمترین علائم بیش فعالی در بزرگسالان چیست؟
تمرکز نداشتن، گم کردن وسایل و فراموشکاری، مهمترین علائم بیش فعالی در بزرگسالان هستند.
تشخیص بیش فعالی در بزرگسالان چگونه انجام میشود؟
روانشناس با انجام تستهای مختلف، بیشفعالی را تشخیص میدهد.
چه عواملی باعث بیش فعالی میشود؟
وراثت، مصرف الکل در دوران بارداری و قرار گرفتن در معرض آلایندهها از عوامل اصلی ایجاد بیش فعالی هستند.
آیا میتوان ADHD را در خانه درمان کرد؟
خیر، برای درمان ADHD باید به مشاور و روانشناس متخصص مراجعه کنید.
